Zotero czy Mendeley - który menedżer bibliografii do APA 7?

Styl APA 7 zawiera dziesiątki reguł dotyczących kropek, kursywy, inicjałów imion, numerów tomów i zeszytów czy formatu adresów DOI. Pilnowanie ich ręcznie przy kilkudziesięciu pozycjach to prosta droga do błędów, które promotor wychwytuje w kilka sekund.

Menedżer bibliografii przejmuje tę pracę i daje kilka konkretnych korzyści:

• gromadzi wszystkie źródła w jednej bazie, razem z plikami PDF i notatkami;
• wstawia cytaty w tekście i automatycznie buduje spis literatury na końcu pracy;
• pozwala zmienić styl (np. z APA 7 na inny) jednym kliknięciem, bez przepisywania;
• porządkuje dane bibliograficzne pobrane z baz naukowych i katalogów bibliotek.

To oszczędza godziny, ale nie zwalnia z obowiązku sprawdzenia efektu, o czym piszemy niżej.

Zotero to darmowy, otwartoźródłowy program rozwijany przez organizację non-profit. Jest cenionym wyborem zwłaszcza w naukach humanistycznych i społecznych.

Zalety

• całkowicie darmowy, bez funkcji ukrytych za abonamentem;
• wtyczki do Microsoft Word, LibreOffice Writer oraz Google Docs;
• Zotero Connector zapisuje źródło ze strony wydawcy, bazy lub katalogu bibliotecznego jednym kliknięciem;
• obsługuje styl APA 7 i pozwala ustawić język dokumentu na polski, dzięki czemu sam wstawia formy takie jak b.d. czy spójnik i zamiast angielskich odpowiedników;
• biblioteki grupowe ułatwiają pracę zespołową.

Wady

• tylko 300 MB darmowego miejsca w chmurze (pliki PDF szybko je zapełniają, choć całą bazę można trzymać lokalnie);
• interfejs bywa uznawany za mniej dopracowany wizualnie niż u konkurencji.

Mendeley należy do wydawnictwa Elsevier i łączy menedżera bibliografii z czytnikiem PDF oraz siecią społecznościową dla naukowców.

Zalety

• darmowy, z 2 GB miejsca w chmurze, czyli znacznie więcej niż w Zotero;
• wtyczka Mendeley Cite do Microsoft Word;
• wygodny wbudowany czytnik PDF z adnotacjami i zaznaczeniami;
• funkcje społecznościowe: rekomendacje artykułów i profil naukowy.

Wady

• oprogramowanie własnościowe należące do Elsevier, co bywa krytykowane pod kątem prywatności danych;
• starszy Mendeley Desktop został wycofany, a nowszy Reference Manager ma mniej opcji niż dawna wersja;
• mniejsza kontrola nad lokalizacją stylu, przez co trudniej wymusić polskie terminy;
• brak wtyczki do Google Docs.

Poniższa tabela zestawia cechy najważniejsze przy pisaniu pracy w standardzie APA 7.

Oba programy potrafią wygenerować poprawny wpis. Tak wyglądają książka i artykuł z czasopisma w stylu APA 7 po polsku:

Kowalski, J. (2021). Wprowadzenie do psychologii poznawczej. Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Nowak, A., & Wiśniewska, K. (2020). Motywacja wewnętrzna a osiągnięcia szkolne. Psychologia Rozwojowa, 25(3), 45-60. https://doi.org/xx.xxx/xxxxx

Najczęstsza pułapka to język dokumentu. Gdy jest ustawiony na angielski, narzędzie wstawia angielskie terminy, na przykład przy źródle bez daty i ze stroną internetową:

Kowalski, J. (n.d.). Pamięć robocza w praktyce. Retrieved March 5, 2021, from https://xxxxxxxx

W polskiej wersji APA 7 powinno być:

Kowalski, J. (b.d.). Pamięć robocza w praktyce. Pobrano 5 marca 2021, z https://xxxxxxxx

Pamiętaj też o zapisie cytatu w tekście. W wersji narracyjnej, gdy nazwiska są częścią zdania, używasz spójnika i: Nowak i Wiśniewska (2020). W wersji w nawiasie stosujesz symbol &: (Nowak & Wiśniewska, 2020).

Wybór zależy od Twoich potrzeb, ale kilka wskazówek ułatwia decyzję.

Wybierz Zotero, jeśli zależy Ci na darmowym i otwartym narzędziu, piszesz po polsku i chcesz dobrej lokalizacji stylu, korzystasz z Google Docs lub LibreOffice albo potrzebujesz pełnej kontroli nad formatem. To zwykle bezpieczniejszy wybór do długich prac w naukach humanistycznych i społecznych.

Wybierz Mendeley, jeśli potrzebujesz więcej darmowego miejsca w chmurze, czytasz i opisujesz dużo plików PDF albo pracujesz na co dzień w ekosystemie Elsevier i ScienceDirect.

Do polskich prac w APA 7 częściej sprawdza się Zotero, głównie ze względu na lokalizację i otwartość. Niezależnie od wyboru zawsze przejrzyj gotową bibliografię: żadne narzędzie nie zastąpi sprawdzenia zgodności ze standardem APA 7 oraz z wytycznymi Twojej uczelni.