Nagłówki w APA 7 - pięć poziomów tytułów i podtytułów

Nagłówki odwzorowują strukturę pracy: im głębiej wchodzisz w szczegóły, tym niższy poziom nagłówka stosujesz. Nie oznacza to jednak, że w każdej pracy musisz użyć wszystkich pięciu poziomów.

Liczba potrzebnych poziomów zależy od długości i złożoności tekstu. Krótki rozdział pracy licencjackiej często wymaga tylko jednego lub dwóch poziomów. Rozbudowana rozprawa doktorska może wykorzystać wszystkie pięć. Zasada jest prosta: używaj tylu poziomów, ile naprawdę potrzebujesz, i ani jednego więcej.

Niezależnie od poziomu obowiązują trzy stałe reguły:

• nagłówek ma tę samą czcionkę i wielkość co tekst główny - nagłówki nigdy nie są większe;
• cały dokument, łącznie z nagłówkami, jest podwójnie interliniowany, bez dodatkowych pustych wierszy nad ani pod nagłówkiem;
• nagłówków nigdy nie podkreślamy.

Poniższa tabela zestawia wygląd każdego poziomu oraz miejsce, w którym zaczyna się tekst po nagłówku. Zwróć uwagę na kluczową różnicę: poziomy od 1 do 3 stoją w osobnym wierszu, a tekst zaczyna się pod nimi, natomiast poziomy 4 i 5 są wcięte, kończą się kropką, a tekst biegnie dalej w tej samej linii.

We wszystkich poziomach APA stosuje tak zwaną wielkość liter jak w tytule (ang. title case). To reguła anglojęzyczna, a jak dostosować ją do polszczyzny, wyjaśniam w dalszej części artykułu. Tylko poziomy 4 i 5 kończą się kropką; poziomów od 1 do 3 nie zamykamy żadnym znakiem.

Wyobraź sobie rozdział metodologiczny pracy magisterskiej z psychologii. Kolejne poziomy nagłówków mogłyby wyglądać tak (nagłówki zapisano zgodnie z polską praktyką, czyli wielką literą tylko w pierwszym słowie):

                    Metoda
                    (poziom 1: wyśrodkowany, pogrubiony)

Osoby badane
(poziom 2: do lewej, pogrubiony)

Dobór próby
(poziom 3: do lewej, pogrubiona kursywa)

     Kryteria włączenia. Do badania zakwalifikowano 120 studentek...
     (poziom 4: wcięty, pogrubiony, kropka, tekst w tej samej linii)

     Kryteria wyłączenia. Z analizy wykluczono osoby, które...
     (poziom 5: wcięty, pogrubiona kursywa, kropka, tekst w tej samej linii)

Zauważ, że poziomy 4 i 5 nie są osobnymi wierszami - to początek akapitu, po którym od razu płynie zdanie. Poziomy od 1 do 3 zajmują natomiast własny wiersz, a tekst rusza dopiero pod nimi.

APA 7 wymaga, aby nagłówki stosować w kolejności, zaczynając od poziomu 1. Nie wolno przeskakiwać poziomów - po nagłówku poziomu 1 nie może od razu pojawić się poziom 3.

Najważniejsze reguły hierarchii:

• Pierwszy nagłówek w każdej głównej części pracy to zawsze poziom 1.
• Podsekcje wewnątrz sekcji poziomu 1 oznaczasz poziomem 2, ich podsekcje poziomem 3 i tak dalej.
• Wszystkie nagłówki tego samego poziomu formatujesz identycznie w całej pracy.
• Jeśli dzielisz sekcję na podsekcje, dobrą praktyką jest utworzenie co najmniej dwóch - pojedyncza podsekcja zwykle oznacza, że podział jest zbędny.

Na pierwszej stronie tekstu głównego umieszczasz tytuł pracy: wyśrodkowany, pogrubiony, zapisany wielkością liter jak w tytule. Wygląda identycznie jak nagłówek poziomu 1, ale nim nie jest - to tytuł całej pracy, a nie nagłówek pierwszej sekcji.

Z tego wynika ważna konsekwencja. Zgodnie z APA 7 wstępu nie opatrujemy nagłówkiem: pierwsze akapity po tytule są z założenia wprowadzeniem, więc słowo Wstęp czy Wprowadzenie jest zbędne. Pierwszy nagłówek poziomu 1 pojawia się dopiero przy kolejnej części, na przykład Metoda.

Uwaga praktyczna: wiele polskich uczelni w swoich wytycznych mimo to wymaga wyraźnego rozdziału Wstęp. Jeśli tak jest w Twoim wypadku, trzymaj się zaleceń wydziału - mają one pierwszeństwo przed ogólną regułą APA.

APA 7 każe zapisywać nagłówki wielkością liter jak w tytule (title case), czyli z wielkiej litery pisać wszystkie znaczące wyrazy. To jednak reguła stworzona dla języka angielskiego, w którym taki zapis tytułów jest normą.

W polszczyźnie taki zapis wygląda obco i łamie zasady ortografii. Dlatego w polskiej praktyce akademickiej przyjęło się, że w nagłówkach wielką literą piszemy tylko pierwsze słowo oraz nazwy własne, dokładnie tak jak w normalnym polskim zdaniu.

Co się nie zmienia niezależnie od języka? Cechy formatowania: pogrubienie, kursywa, wyśrodkowanie, wcięcie oraz kropka na końcu poziomów 4 i 5. To one definiują poziom nagłówka, a nie sposób zapisu wielkich liter. Zawsze sprawdź wytyczne promotora lub wydziału i stosuj wybraną zasadę konsekwentnie w całej pracy.

Oto błędy, które najczęściej psują formatowanie nagłówków:

• Powiększanie czcionki nagłówków. W APA nagłówek ma ten sam rozmiar co tekst - wyróżnia go pogrubienie, nie wielkość.
• Podkreślanie lub numerowanie. APA nie stosuje numeracji typu 1.1, 1.2 ani podkreśleń (chyba że wymaga tego uczelnia).
• Przeskakiwanie poziomów, na przykład z poziomu 1 od razu na poziom 3.
• Kropka w złym miejscu. Kropką kończą się tylko nagłówki poziomu 4 i 5; poziomów 1-3 nie zamykamy kropką.
• Puste wiersze wokół nagłówka. Interlinia pozostaje podwójna, bez dodatkowych odstępów nad ani pod nagłówkiem.