Cytowanie kilku źródeł naraz w APA 7 - jak zapisać w nawiasie

Gdy w jednym nawiasie przywołujesz prace różnych autorów, oddzielasz je średnikiem, a całość układasz alfabetycznie według nazwiska pierwszego autora - dokładnie w takiej kolejności, w jakiej pojawią się na liście bibliograficznej.

Nie porządkujesz źródeł według roku wydania ani według tego, które uważasz za ważniejsze. Decyduje wyłącznie alfabet.

(Kowalski, 2019; Nowak, 2021; Zieliński, 2018)

W tym przykładzie kolejność wyznaczają nazwiska (Kowalski, Nowak, Zieliński), a nie lata publikacji. Ta sama reguła obowiązuje niezależnie od tego, czy łączysz dwa źródła, czy sześć.

Aby zobaczyć, skąd bierze się ta kolejność, spójrz na odpowiadające wpisy w bibliografii. Cytowanie w tekście odzwierciedla dokładnie porządek spisu źródeł:

Kowalski, J. (2019). Psychologia poznawcza. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Nowak, A. (2021). Motywacja w procesie uczenia się. Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Zieliński, M. (2018). Pamięć a emocje. Czasopismo Psychologiczne, 24(2), 45-60. https://doi.org/xx.xxx/xxxxx

Dzięki temu czytelnik bez trudu odnajdzie każdą z przywołanych prac w spisie na końcu tekstu.

Jeśli w jednym miejscu powołujesz się na kilka publikacji tego samego autora, nazwisko podajesz tylko raz, a po nim wymieniasz lata wydania od najstarszego do najnowszego, rozdzielone przecinkami.

(Nowak, 2015, 2019, 2023)

Takie zestawienie jest czytelniejsze niż powtarzanie nazwiska przy każdym roku i wyraźnie pokazuje, że chodzi o dorobek jednej osoby.

Pracę przyjętą do druku, ale jeszcze nieopublikowaną, umieszczasz na końcu z dopiskiem w druku:

(Nowak, 2015, 2019, w druku)

Jeśli natomiast przywołujesz pracę bez podanej daty, umieszczasz ją z oznaczeniem b.d. (bez daty) na początku, przed pracami datowanymi. Uwaga: tutaj obowiązuje kolejność chronologiczna, a nie alfabetyczna - to wyjątek od zasady opisanej wyżej, bo mówimy o jednym autorze.

Co zrobić, gdy ten sam autor opublikował w danym roku dwie lub więcej prac? Rozróżniasz je małymi literami dodanymi bezpośrednio po roku: 2020a, 2020b, 2020c. Litery przypisujesz według alfabetycznej kolejności tytułów tych prac na liście bibliograficznej.

(Nowak, 2020a, 2020b)

W bibliografii wygląda to tak:

Nowak, A. (2020a). Lęk egzaminacyjny u studentów. Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Nowak, A. (2020b). Strategie radzenia sobie ze stresem. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Te same oznaczenia literowe muszą znaleźć się także w bibliografii, aby czytelnik mógł jednoznacznie dopasować cytowanie w tekście do konkretnej pozycji. Kiedy odwołujesz się tylko do jednej z tych prac, używasz oczywiście pojedynczego oznaczenia, na przykład (Nowak, 2020b).

Gdy w jednym nawiasie spotkają się różni autorzy noszący to samo nazwisko, dodaj inicjały ich imion, aby uniknąć nieporozumień - nawet jeśli prace ukazały się w różnych latach.

(A. Wiśniewski, 2018; M. Wiśniewski, 2021)

Inicjał stawiasz przed nazwiskiem, a kolejność w nawiasie nadal wyznacza alfabet - w tym wypadku decyduje inicjał imienia (A przed M). Reguła dotyczy sytuacji, w której na liście bibliograficznej znajdują się różni pierwsi autorzy o tym samym nazwisku, a inicjały pozwalają odróżnić ich prace w całym tekście.

Czasem chcesz wskazać jedno kluczowe źródło, a pozostałe podać jedynie jako uzupełnienie. Możesz wtedy oddzielić je zwrotem odsyłającym zob. też lub por. (porównaj). Główną pracę podajesz jako pierwszą, a resztę - po średniku i zwrocie odsyłającym.

(Nowak, 2019; zob. też Kowalski, 2018; Wiśniewski, 2021)

Źródła wymienione po zwrocie odsyłającym również zachowują kolejność alfabetyczną. Ten zabieg przydaje się zwłaszcza w przeglądach literatury, gdy chcesz wskazać źródło reprezentatywne, a pozostałe potraktować jako dodatkowe potwierdzenie tezy.

Jeśli któraś z łączonych prac ma trzech lub więcej autorów, już od pierwszego przywołania podajesz tylko nazwisko pierwszego autora i skrót i in. (polski odpowiednik łacińskiego et al.).

(Kowalski i in., 2020; Nowak, 2019)

Przy pracy dwóch autorów wymieniasz oba nazwiska, łącząc je wewnątrz nawiasu znakiem &:

(Lewandowska & Zając, 2022; Nowak, 2019)

W polskich adaptacjach APA zamiast & bywa stosowany spójnik i. Sprawdź, którego wariantu wymaga Twoja uczelnia lub czasopismo, i trzymaj się go konsekwentnie w całej pracy. W cytowaniu narracyjnym, gdy nazwiska autorów są częścią zdania, rok każdej pracy podajesz w osobnym nawiasie tuż po odpowiednim nazwisku, np. Nowak (2019) i Kowalski i in. (2020).

Przy łączeniu wielu źródeł w jednym nawiasie najłatwiej pomylić się w kilku miejscach. Oto lista najczęstszych potknięć:

• oddzielanie prac różnych autorów przecinkiem zamiast średnika,
• ustawianie źródeł według roku lub ważności zamiast alfabetycznie,
• powtarzanie nazwiska przy każdej pracy tego samego autora zamiast podania go raz,
• pomijanie liter a, b przy pracach z tego samego roku,
• brak spójności między oznaczeniami w tekście a wpisami w bibliografii.

Zanim oddasz pracę, warto sprawdzić każdy złożony nawias pod kątem tych pięciu punktów. Konsekwencja w całym tekście jest równie ważna jak poprawność pojedynczego przypisu.