Jak cytować ustawę i akt prawny w APA 7 - przykłady

4 min czytania

Piszesz pracę z pedagogiki, psychologii albo prawa i musisz powołać się na ustawę? W stylu APA 7 akt prawny zapisujemy zupełnie inaczej niż książkę czy artykuł: nie ma tu autora ani wydawnictwa, za to pojawiają się data uchwalenia i numer pozycji w Dzienniku Ustaw. To jeden z najczęstszych powodów, dla których promotorzy odsyłają rozdziały do poprawki.

W tym poradniku pokażę Ci krok po kroku, jak cytować ustawę, rozporządzenie, kodeks i Konstytucję w APA 7 - zarówno w wykazie bibliograficznym, jak i w tekście głównym. Znajdziesz gotowe, realne wzory zapisu polskich aktów prawnych oraz listę błędów, których łatwo uniknąć.

Czy APA 7 w ogóle reguluje cytowanie aktów prawnych?

Warto wiedzieć, że oryginalny podręcznik APA (7. wydanie) opisuje przede wszystkim amerykańskie akty prawne i odsyła do osobnego standardu prawniczego (The Bluebook). Dla polskich ustaw nie istnieje więc jeden gotowy wzór APA - stosujemy adaptację, którą przyjęły polskie uczelnie i wydawnictwa naukowe.

Zasada nadrzędna jest prosta: skoro akt prawny nie ma autora, jego rolę w systemie autor-data przejmuje tytuł aktu, a rolę roku wydania - rok publikacji w Dzienniku Ustaw. Dzięki temu wpis dobrze pasuje do reszty bibliografii sporządzonej w APA 7.

Konwencje różnią się nieznacznie między uczelniami, dlatego zawsze sprawdź wytyczne swojego wydziału i - co najważniejsze - stosuj jeden wybrany zapis konsekwentnie w całej pracy.

Jak zbudować wpis ustawy w bibliografii

Wpis ustawy w wykazie źródeł składa się z czterech elementów: rodzaju aktu, daty uchwalenia, pełnego tytułu oraz źródła publikacji podanego w nawiasie (skrót Dz.U., rok i pozycja).

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz.U. 2017 poz. 59).

Rozłóżmy ten zapis na części:

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - rodzaj aktu i data jego uchwalenia.
Prawo oświatowe - tytuł własny ustawy, oddzielony łącznikiem.
(Dz.U. 2017 poz. 59) - miejsce ogłoszenia: Dziennik Ustaw, rok i pozycja.

Uwaga na numerację: akty ogłoszone do 2011 r. mają w zapisie także numer (np. Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93), natomiast od 2012 r. Dziennik Ustaw nie stosuje już numerów - podaje się wtedy tylko rok i pozycję.

Rozporządzenie, kodeks i Konstytucja - wzory zapisu

Pozostałe akty prawne zapisujemy według tego samego schematu, dopasowując jedynie nazwę rodzaju aktu i - w przypadku rozporządzenia - organ wydający.

Rozporządzenie (dodajemy nazwę organu oraz zwrot w sprawie):

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz.U. 2017 poz. 1591).

Kodeks - formalnie jest ustawą, więc zapisujemy go dokładnie tak jak ustawę:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93).

Konstytucja ma własną, utrwaloną formę zapisu:

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483).

Cytowanie aktu prawnego w tekście

W tekście głównym stosujesz skrócone odwołanie w systemie autor-data, w którym rolę autora pełni tytuł aktu, a rolę daty - rok publikacji. Zwykle wskazujesz też konkretny przepis: artykuł (art.), ustęp (ust.) i punkt (pkt).

Wersja narracyjna, wpleciona w zdanie:

Zgodnie z art. 47 ust. 1 Ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz.U. 2017 poz. 59) minister właściwy do spraw oświaty określa w drodze rozporządzenia ramowe plany nauczania.

Wersja w nawiasie, na końcu zdania:

(Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, 2017, art. 47)

Przy pierwszym powołaniu podaj pełną nazwę aktu. W kolejnych odwołaniach możesz używać jej skróconej, rozpoznawalnej formy (np. Prawo oświatowe), o ile pozostaje spójna z wpisem w bibliografii.

Przypadki szczególne: tekst jednolity, zmiany i prawo UE

Tekst jednolity i zmiany. Jeśli korzystasz z ujednoliconej wersji aktu, możesz dodać adnotację o tekście jednolitym (t.j.) oraz o późniejszych zmianach (ze zm.):

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1465 ze zm.).

Prawo Unii Europejskiej. Akty UE ogłaszane są w Dzienniku Urzędowym UE (Dz.Urz. UE), a nie w polskim Dzienniku Ustaw:

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych (Dz.Urz. UE L 119 z 04.05.2016).

Źródło internetowe. Jeżeli akt pobrałeś z bazy ISAP (isap.sejm.gov.pl), zwykle wystarczy podać dane z Dziennika Ustaw - urzędowe miejsce publikacji ma pierwszeństwo i nie trzeba dodawać adresu URL, chyba że wymaga tego promotor.

Najczęstsze błędy przy cytowaniu ustaw

Wpisywanie aktu pod nazwiskiem ministra lub innego autora - akt prawny nie ma autora.
Dopisywanie numeru (nr) do aktów z 2012 r. i późniejszych, które go już nie mają.
Pomijanie pozycji (poz.) albo mylenie jej z numerem strony.
Zastępowanie łącznika myślnikiem lub półpauzą w zapisie w rodzaju Ustawa ... - Kodeks ...
Umieszczanie ustawy wyłącznie w przypisie dolnym - w APA 7 źródła podaje się w tekście i w wykazie na końcu pracy.

Akty prawne w wykazie źródeł porządkujesz alfabetycznie razem z pozostałymi pozycjami, według pierwszego słowa wpisu (Konstytucja, Rozporządzenie, Ustawa). Część uczelni dopuszcza wydzielenie osobnej listy zatytułowanej Akty prawne lub Źródła prawa - sprawdź to w wytycznych swojego wydziału.

Najczęściej zadawane pytania

Czy ustawę wpisuję do bibliografii pod nazwiskiem autora?

Nie. Akt prawny nie ma autora, więc wpis zaczynasz od rodzaju i daty aktu (np. Ustawa z dnia...), a w wykazie alfabetyzujesz go według pierwszego słowa tego zapisu.

Co oznaczają skróty Dz.U. i poz. w cytowaniu ustawy?

Dz.U. to Dziennik Ustaw, czyli urzędowy publikator aktów prawnych, a poz. to pozycja, pod którą akt został w nim ogłoszony. Numer (nr) pojawia się tylko przy aktach z 2011 r. i wcześniejszych.

Jak zacytować konkretny artykuł ustawy w tekście?

Podaj tytuł aktu, rok i oznaczenie przepisu, np. (Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, 2017, art. 47). W wersji narracyjnej wplatasz zapis art. 47 ust. 1 bezpośrednio w zdanie.

Czy muszę podawać link do ISAP przy cytowaniu ustawy?

Zwykle nie. Urzędowym źródłem jest Dziennik Ustaw, więc wystarczy podać dane Dz.U. (rok i pozycję). Adres bazy ISAP możesz dodać pomocniczo, jeśli wymaga tego promotor.

Jak zapisać rozporządzenie w APA 7?

Tak jak ustawę, ale wpis zaczynasz od słowa Rozporządzenie i nazwy organu wydającego (np. ministra), dodajesz zwrot w sprawie oraz pełny tytuł, a na końcu dane z Dziennika Ustaw.