Ile źródeł powinna mieć praca licencjacka i magisterska

Zacznijmy od najważniejszego zastrzeżenia: styl APA 7 reguluje sposób formatowania cytowań i bibliografii, ale nie określa, ile źródeł ma liczyć praca. Konkretne wymagania znajdziesz w regulaminie dyplomowania swojej uczelni lub ustalisz je z promotorem.

W polskiej praktyce akademickiej przyjęły się jednak orientacyjne widełki. Warto traktować je jako punkt odniesienia, a nie sztywną regułę:

To wartości uśrednione. W naukach ścisłych bibliografia bywa krótsza, lecz oparta na najnowszych artykułach, a w humanistyce i prawie znacznie dłuższa, ponieważ analiza literatury i źródeł jest sercem pracy. Dlatego zanim zaczniesz zliczać pozycje, sprawdź, czego naprawdę oczekuje się na Twoim kierunku.

Liczba pozycji w bibliografii nie jest przypadkowa. Wpływa na nią kilka czynników, które warto rozważyć razem z promotorem:

• Dziedzina nauki - w medycynie czy psychologii liczy się przede wszystkim aktualność, a w historii i filozofii szeroki przegląd literatury.
• Charakter tematu - praca teoretyczna wymaga zwykle więcej literatury niż praca oparta na własnym badaniu empirycznym.
• Objętość pracy - im dłuższy tekst, tym więcej odwołań; często stosowana zasada mówi orientacyjnie o jednym cytowanym źródle na stronę tekstu.
• Wymogi uczelni - część wydziałów podaje minimalną liczbę pozycji wprost w regulaminie dyplomowania.

Jeśli masz wątpliwości, zapytaj promotora o oczekiwania jeszcze przed napisaniem rozdziału teoretycznego. Zaoszczędzisz sobie w ten sposób wielu późniejszych poprawek.

Komisja egzaminacyjna szybciej doceni 25 trafnie dobranych, wartościowych pozycji niż 60 przypadkowych wpisów dopisanych wyłącznie dla liczby. Liczy się to, czy źródła są wiarygodne i merytorycznie powiązane z tematem.

W pierwszej kolejności sięgaj po źródła o najwyższej wiarygodności:

1. recenzowane artykuły naukowe z czasopism (na przykład Kwartalnik Pedagogiczny, Przegląd Psychologiczny),
2. monografie i podręczniki akademickie renomowanych wydawnictw (Wydawnictwo Naukowe PWN, Wydawnictwo Naukowe Scholar),
3. rozdziały w pracach zbiorowych oraz recenzowane materiały pokonferencyjne,
4. raporty instytucji publicznych i dane statystyczne (na przykład GUS).

Ogranicz do minimum źródła internetowe o niepotwierdzonej wartości. Wikipedia, blogi i serwisy popularne nie są źródłami naukowymi, choć mogą pomóc na etapie wstępnego rozeznania w temacie.

Aktualność jest równie ważna jak sama liczba źródeł. Przyjmuje się, że znacząca część bibliografii, orientacyjnie ponad połowa, powinna pochodzić z ostatnich 5-10 lat. W ten sposób pokazujesz, że znasz bieżący stan badań.

Od tej zasady istnieją jednak uzasadnione wyjątki. Prace klasyczne i teksty źródłowe cytuje się niezależnie od daty wydania. Jeśli piszesz o teorii przywiązania, wypada odwołać się do prac pierwotnych, nawet sprzed kilkudziesięciu lat.

Dobrą praktyką jest zestawienie klasycznych fundamentów tematu z najnowszymi badaniami, które pokazują, jak dana kwestia jest rozumiana dzisiaj. Warto też uwzględnić literaturę obcojęzyczną, zwłaszcza anglojęzyczną - kilka zagranicznych pozycji świadczy o tym, że temat został opracowany szerzej niż wyłącznie na podstawie polskiego piśmiennictwa.

Niezależnie od liczby źródeł każdy wpis w bibliografii musi być opisany według jednego, spójnego schematu. Tytuł książki oraz nazwę czasopisma i numer tomu zapisujemy kursywą. W APA 7 wygląda to następująco.

Książka (monografia):

Kowalski, J. (2020). Psychologia poznawcza w praktyce. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Artykuł w czasopiśmie naukowym z numerem DOI:

Nowak, A., & Wiśniewska, M. (2021). Motywacja studentów w kształceniu zdalnym. Kwartalnik Pedagogiczny, 66(3), 45-62. https://doi.org/xx.xxx/xxxxx

W tekście głównym stosujesz skrócone odwołanie w nawiasie, na przykład (Kowalski, 2020) lub (Nowak i Wiśniewska, 2021). W samej bibliografii przed nazwiskiem ostatniego autora APA 7 stawia znak &, natomiast w polskim tekście narracyjnym zastępuje się go spójnikiem „i”. W wykazie źródeł stosuje się przy tym wcięcie wiszące, a pozycje porządkuje alfabetycznie według nazwiska pierwszego autora. Co ważne, każde źródło z bibliografii musi mieć swój odpowiednik w tekście i odwrotnie.

Na koniec kilka wskazówek, które ułatwią zebranie odpowiedniej liczby dobrych źródeł i pomogą uniknąć typowych potknięć:

• Buduj bibliografię od pierwszego dnia - zapisuj pełne dane każdej pozycji od razu, gdy z niej korzystasz, zamiast odtwarzać je na końcu.
• Korzystaj z baz naukowych - Google Scholar, BazHum, CEJSH oraz repozytoria uczelniane pomogą znaleźć recenzowane teksty.
• Sięgaj do źródeł pierwotnych - cytuj oryginalną pracę, a nie jej omówienie w podręczniku; APA 7 dopuszcza cytowanie wtórne tylko wyjątkowo.
• Nie zawyżaj liczby sztucznie - dopisywanie pozycji, których nie przeczytałeś, komisja zwykle wychwytuje podczas obrony.

Traktuj podane widełki jako drogowskaz, a nie cel sam w sobie. Dobrze dobrana, aktualna i rzetelnie opisana bibliografia zawsze zrobi lepsze wrażenie niż długa lista przypadkowych tytułów.