Aneksy i załączniki w APA 7 - jak oznaczyć dodatki

W oryginalnym, anglojęzycznym standardzie APA 7 dodatki noszą nazwę Appendix (w liczbie mnogiej Appendices). W polskich adaptacjach spotkasz trzy odpowiedniki: aneks, załącznik oraz dodatek. Wszystkie oznaczają to samo - wyodrębnioną część pracy z materiałami uzupełniającymi.

Standard nie narzuca jednego polskiego terminu, dlatego najważniejsza jest konsekwencja. Wybierz jedno słowo i stosuj je w całej pracy oraz we wszystkich odwołaniach. Sprawdź także wytyczne swojej uczelni lub promotora - wiele wydziałów psychologii i pedagogiki preferuje określenie „aneks”.

Co trafia do aneksu? Materiały istotne, które w tekście głównym rozbijałyby narrację, na przykład:

• pełne kwestionariusze i skale zastosowane w badaniu,
• scenariusze wywiadów oraz instrukcje dla uczestników,
• obszerne tabele z danymi surowymi,
• szczegółowe wydruki analiz statystycznych,
• materiały bodźcowe, formularze zgody czy kod programu.

Aneksy umieszcza się na samym końcu pracy, po wykazie literatury (bibliografii). Jeśli praca zawiera zebrane na końcu przypisy, tabele i rysunki, aneksy idą po nich - stanowią ostatni element dokumentu.

Każdy aneks zaczyna się od nowej strony. Dzięki temu poszczególne dodatki są wyraźnie oddzielone i łatwe do odnalezienia. Kolejność aneksów nie jest przypadkowa - porządkuje się je według tego, w jakiej kolejności zostały po raz pierwszy przywołane w tekście głównym.

Typowy układ końcowych elementów pracy wygląda następująco:

1. tekst główny,
2. wykaz literatury (bibliografia),
3. tabele i rysunki, jeśli zebrano je na końcu,
4. aneksy (załączniki).

Sposób oznaczania zależy od liczby dodatków:

• Jeden aneks - podpisujesz go po prostu słowem „Aneks”, bez litery.
• Dwa lub więcej aneksów - każdy otrzymuje kolejną wielką literę alfabetu: Aneks A, Aneks B, Aneks C i tak dalej.

Etykieta (np. „Aneks A”) znajduje się na górze strony, wyśrodkowana i pogrubiona. W kolejnym wierszu umieszczasz tytuł aneksu - również wyśrodkowany i pogrubiony, zapisany w stylu nagłówkowym i opisujący jego zawartość. Dopiero pod tytułem zaczyna się właściwa treść, formatowana jak zwykły akapit.

Uwaga: w odróżnieniu od tytułów tabel (pisanych kursywą) tytuł aneksu jest pogrubiony, bez kursywy. Oto wzór poprawnego oznaczenia:

Aneks A

Kwestionariusz Wypalenia Zawodowego (MBI)

[tu zaczyna się treść aneksu - pełna lista pozycji kwestionariusza...]

Gdyby praca zawierała tylko jeden dodatek, nagłówek brzmiałby po prostu „Aneks”, a pod nim znalazłby się tytuł.

Każdy aneks musi zostać przywołany co najmniej raz w tekście głównym. W przeciwnym razie czytelnik nie wie, że aneks istnieje, ani kiedy do niego zajrzeć. To właśnie te odwołania wyznaczają kolejność liter.

Odwołanie może mieć formę nawiasową lub zostać wplecione w zdanie. Przykłady poprawnych sformułowań:

Zastosowano autorską skalę postaw (zob. Aneks A).

Pełny scenariusz wywiadu przedstawiono w Aneksie B.

Szczegółowe wyniki analizy regresji zawiera Aneks C.

Zwróć uwagę na polską odmianę: piszemy „w Aneksie B”, „z Aneksu C”. Wyraz „Aneks” wraz z literą zapisujemy wielką literą, tak jak nazwę własną tej części pracy.

Jeśli w aneksie znajdują się tabele lub rysunki, numeruje się je z literą danego aneksu i kolejną liczbą. Dzięki temu nie mylą się z tabelami i rysunkami z tekstu głównego.

• Tabele: Tabela A1, Tabela A2, Tabela B1...
• Rysunki: Rysunek A1, Rysunek B1...

Numer (np. Tabela A1) zapisujemy pogrubieniem, a tytuł pod nim kursywą - dokładnie tak jak w tekście głównym:

Tabela A1

Charakterystyka demograficzna badanej próby

Gdy w pracy jest tylko jeden aneks (podpisany „Aneks”, bez litery), do numeracji i tak używa się litery A: Tabela A1, Rysunek A1.

Wyjątek: jeśli cały aneks stanowi jedna tabela lub jeden rysunek, etykieta i tytuł aneksu zastępują numer oraz tytuł tej tabeli. Nie podpisujesz jej wtedy dodatkowo jako „Tabela A1” - wystarczy nagłówek „Aneks A” wraz z tytułem.

Przy formatowaniu dodatków w APA 7 najczęściej powtarzają się następujące błędy:

• Brak odwołania w tekście - aneks, którego nikt nie przywołał, to błąd formalny.
• Numerowanie zamiast liter - dodatki oznacza się literami (Aneks A), a nie cyframi (Aneks 1).
• Umieszczenie przed bibliografią - aneksy zawsze idą po wykazie literatury.
• Mieszanie terminów - raz „aneks”, raz „załącznik” w tej samej pracy.
• Kursywa w tytule aneksu - tytuł ma być pogrubiony, nie pochylony.
• Zła kolejność liter - muszą odpowiadać kolejności pierwszego przywołania w tekście.